همایش آروین البرز MANJR 1 4 2025 11 30 بررسی ادراک ذهنی شهروندان از کیفیت عناصر زیست محیطی اماکن تفریحی و پارک های شهری در شهر یاسوج بررسی ادراک ذهنی شهروندان از کیفیت عناصر زیست محیطی اماکن تفریحی و پارک های شهری در شهر یاسوج 275 285 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA کیوان دانشجوی دکترای مدیریت منابع آب دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد اصفهان 2025 11 30 پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراک ذهنی شهروندان از کیفیت عناصر زیست ‌محیطی اماکن تفریحی و پارک ‌های شهری در شهر یاسوج انجام شده است. با توجه به نقش پارک ‌های شهری در ارتقای کیفیت زیست شهری، سلامت جسمی و روانی، و تعاملات اجتماعی، این مطالعه تلاش دارد تا از منظر شهروندان، میزان کیفیت عناصر اکولوژیکی و کالبدی فضاهای تفریحی شهر را ارزیابی کند. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی است و اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته ۳۴ گویه‌ ای بر مبنای طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل شهروندان شهر یاسوج (۲۱۵٬۰۰۰ نفر) و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد. روایی پرسشنامه به تأیید خبرگان دانشگاهی و پایایی آن بر اساس آلفای کرونباخ ۸۱۹/۰ به دست آمد. برای تحلیل داده‌ ها از نرم‌ افزارهای SPSS و Amos و آزمون ‌های تحلیل عاملی، MANOVA و رگرسیون چندمتغیره گام‌ به ‌گام استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که شش عامل اصلی کیفیت زیست ‌محیطی شامل: درختکاری و گل‌کاری، بهداشت محیط، موجودات زنده، آب، شهرسازی و خرداقلیم شهری قادر به تبیین ۷۳٫۵ درصد واریانس ادراک ذهنی شهروندان هستند. آزمون MANOVA نیز وجود تفاوت معنادار (p<0.000) بین پارک ‌های شهری یاسوج از نظر کیفیت عناصر زیست ‌محیطی را تأیید کرد؛ بیشترین تفاوت و تأثیر به عامل درختکاری و گل‌کاری اختصاص یافت. نتایج رگرسیون نشان داد که این عامل بیشترین سهم را در شکل‌دهی ادراک ذهنی شهروندان دارد (&beta;=0.423). در مجموع، یافته‌ ها نشان می‌دهند که مدیریت نگهداری و توسعه پوشش گیاهی، بهداشت محیطی و طراحی کالبدی هماهنگ با اصول شهرسازی سبز بیشترین اثر را بر رضایت و ادراک ذهنی شهروندان از کیفیّت پارک‌های شهری دارند. بنابراین، ارتقای تنوع گیاهی، نظافت دوره ‌ای، طراحی منظر زیست ‌محیطی و توجه به خرداقلیم شهری می‌تواند زمینه بهبود کیفیت تجربه فضایی و رفاه اجتماعی شهروندان یاسوج را فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراک ذهنی شهروندان از کیفیت عناصر زیست ‌محیطی اماکن تفریحی و پارک ‌های شهری در شهر یاسوج انجام شده است. با توجه به نقش پارک ‌های شهری در ارتقای کیفیت زیست شهری، سلامت جسمی و روانی، و تعاملات اجتماعی، این مطالعه تلاش دارد تا از منظر شهروندان، میزان کیفیت عناصر اکولوژیکی و کالبدی فضاهای تفریحی شهر را ارزیابی کند. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی است و اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته ۳۴ گویه‌ ای بر مبنای طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل شهروندان شهر یاسوج (۲۱۵٬۰۰۰ نفر) و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد. روایی پرسشنامه به تأیید خبرگان دانشگاهی و پایایی آن بر اساس آلفای کرونباخ ۸۱۹/۰ به دست آمد. برای تحلیل داده‌ ها از نرم‌ افزارهای SPSS و Amos و آزمون ‌های تحلیل عاملی، MANOVA و رگرسیون چندمتغیره گام‌ به ‌گام استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که شش عامل اصلی کیفیت زیست ‌محیطی شامل: درختکاری و گل‌کاری، بهداشت محیط، موجودات زنده، آب، شهرسازی و خرداقلیم شهری قادر به تبیین ۷۳٫۵ درصد واریانس ادراک ذهنی شهروندان هستند. آزمون MANOVA نیز وجود تفاوت معنادار (p<0.000) بین پارک ‌های شهری یاسوج از نظر کیفیت عناصر زیست ‌محیطی را تأیید کرد؛ بیشترین تفاوت و تأثیر به عامل درختکاری و گل‌کاری اختصاص یافت. نتایج رگرسیون نشان داد که این عامل بیشترین سهم را در شکل‌دهی ادراک ذهنی شهروندان دارد (&beta;=0.423). در مجموع، یافته‌ ها نشان می‌دهند که مدیریت نگهداری و توسعه پوشش گیاهی، بهداشت محیطی و طراحی کالبدی هماهنگ با اصول شهرسازی سبز بیشترین اثر را بر رضایت و ادراک ذهنی شهروندان از کیفیّت پارک‌های شهری دارند. بنابراین، ارتقای تنوع گیاهی، نظافت دوره ‌ای، طراحی منظر زیست ‌محیطی و توجه به خرداقلیم شهری می‌تواند زمینه بهبود کیفیت تجربه فضایی و رفاه اجتماعی شهروندان یاسوج را فراهم سازد. /downloadfilepdf/18727