همایش آروین البرز MANJR 1 4 2025 12 07 Modeling Structural and Management Factors Affecting the Productivity of Health Services in Public Sector Hospitals مدل‌سازی عوامل ساختاری و مدیریتی مؤثر بر بهره‌وری خدمات درمانی در بیمارستان‌های بخش دولتی 286 303 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA پریسا کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی، تهران، ایران. 2025 12 03 The present study was conducted with the aim of explaining and modeling the structural, managerial, and techno-cultural factors affecting the productivity of healthcare services in public hospitals in Tehran; a necessity that has become more important due to the increasing cost pressures, the complexity of treatment processes, and the need to improve the quality of services in the country's health system. In this regard, the main goal of the study was to present a comprehensive and empirical model that could determine the relative contribution of each of these three categories of factors in explaining the level of productivity, and thus provide a valid basis for policymaking, planning, and improving the performance of public hospitals. The research method was descriptive-survey and applied, and the necessary data were collected by distributing 420 questionnaires among the employees of 7 public hospitals in Tehran, and finally 385 valid questionnaires were analyzed. The validity and reliability of the constructs were confirmed using AVE and Cronbach's alpha, and the conceptual model was tested using the structural equation modeling approach and the PLS-SEM method. The findings showed that managerial factors with a path coefficient of 0.42 have the strongest direct effect on the productivity of health services, followed by organizational technology-culture with a coefficient of 0.35 and structural factors with a coefficient of 0.28. The R² value for the dependent variable was 0.63, indicating that the model was able to explain a significant part of the productivity changes. In addition, the Q² index was also reported to be 0.42, indicating the favorable predictive fit of the model. Based on these results, it is concluded that improving productivity in public hospitals depends more than anything on empowering managers, reforming structures, strengthening information technology systems, and creating a learning organizational culture, and that policymakers' focus on these three areas can pave the way for improving the quality, efficiency, and effectiveness of health services at the level of the country's health system. پژوهش حاضر با هدف تبیین و مدل‌سازی عوامل ساختاری، مدیریتی و فناوری–فرهنگی مؤثر بر بهره‌وری خدمات درمانی در بیمارستان‌های دولتی شهر تهران انجام شد؛ ضرورتی که به‌واسطه فشارهای رو‌به‌افزایش هزینه‌ها، پیچیدگی فرایندهای درمانی و نیاز به ارتقای کیفیت خدمات در نظام سلامت کشور اهمیت بیشتری یافته است. در این راستا، هدف اصلی مطالعه، ارائه یک مدل جامع و تجربی بود که بتواند سهم نسبی هر یک از این سه دسته عوامل را در تبیین سطح بهره‌وری مشخص سازد و بدین ترتیب مبنایی معتبر برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و بهبود عملکرد بیمارستان‌های دولتی فراهم آورد. روش پژوهش توصیفی–پیمایشی و از نوع کاربردی بوده و داده‌های لازم از طریق توزیع ۴۲۰ پرسشنامه در میان کارکنان ۷ بیمارستان دولتی تهران گردآوری شد که سرانجام ۳۸۵ پرسشنامه معتبر تحلیل گردید. روایی و پایایی سازه‌ها با استفاده از AVE و آلفای کرونباخ تأیید شد و مدل مفهومی با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری و روش PLS-SEM مورد آزمون قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که عوامل مدیریتی با ضریب مسیر 0.42 قوی‌ترین اثر مستقیم را بر بهره‌وری خدمات درمانی دارند و پس از آن فناوری–فرهنگ سازمانی با ضریب 0.35 و عوامل ساختاری با ضریب 0.28 قرار می‌گیرند. مقدار R² برای متغیر وابسته 0.63 به‌دست آمد که نشان می‌دهد مدل توانسته است بخش قابل توجهی از تغییرات بهره‌وری را تبیین کند. علاوه بر این، شاخص Q² نیز 0.42 گزارش شد که نشان‌دهنده برازش پیش‌بینانه مطلوب مدل است. بر اساس این نتایج نتیجه‌گیری می‌شود که بهبود بهره‌وری در بیمارستان‌های دولتی بیش از هر چیز وابسته به توانمندسازی مدیران، اصلاح ساختارها، تقویت سیستم‌های فناوری اطلاعات و ایجاد فرهنگ سازمانی یادگیرنده است و تمرکز سیاست‌گذاران بر این سه حوزه می‌تواند زمینه ارتقای کیفیت، کارایی و اثربخشی خدمات درمانی را در سطح نظام سلامت کشور فراهم سازد. /downloadfilepdf/416575