همایش آروین البرز MANJR 2 1 2026 01 05 Evaluation of the performance of drought-resistant plant species in the development of sustainable urban green spaces in the hot and humid climate of southern Iran ارزیابی عملکرد گونه‌های گیاهی مقاوم به تنش خشکی در توسعه فضای سبز شهری پایدار در اقلیم گرم و مرطوب جنوب ایران 209 223 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA وحید کارشناسی ارشد رشته کشاورزی باغبانی، گرایش فیزیولوژی واصلاح گیاهان زینتی، دانشگاه آزاد شیراز، شیراز، ایران. اسمعیل کارشناسی رشته تولیدات گیاهی، گرایش باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 2025 12 28 توسعه و پایداری فضای سبز شهری در اقلیم گرم و مرطوب جنوب ایران با چالش‌های جدی ناشی از کمبود منابع آب شیرین، افزایش دما، تبخیر و تعرق بالا و تکرار دوره‌های تنش خشکی مواجه است. در چنین شرایطی، انتخاب و به‌کارگیری گونه‌های گیاهی مقاوم به تنش خشکی، یکی از مؤثرترین راهبردهای مدیریت پایدار فضای سبز شهری به شمار می‌رود. این مقاله مروری با هدف ارزیابی عملکرد گونه‌های گیاهی مقاوم به تنش خشکی و تبیین نقش آن‌ها در توسعه فضای سبز شهری پایدار در جنوب ایران تدوین شده است. روش مطالعه بر پایه مرور نظام‌مند پژوهش‌های داخلی مرتبط با پاسخ‌های مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاهان به تنش خشکی، مدیریت منابع آب، به‌ویژه استفاده از پساب تصفیه‌شده، و پیامدهای اکولوژیک و اجتماعی فضای سبز شهری استوار است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد گونه‌های مقاوم به خشکی با بهره‌گیری از مکانیسم‌هایی نظیر تنظیم اسمزی، افزایش تجمع اسمولیت‌ها، تقویت سیستم آنتی‌اکسیدانی، حفظ پتانسیل آبی برگ و پایداری دستگاه فتوسنتزی، قادر به حفظ رشد نسبی، پوشش سبز و کارکردهای اکوسیستمی خود در شرایط کم‌آبی هستند. همچنین استفاده هدفمند از پساب تصفیه‌شده در آبیاری، در صورت انتخاب مناسب گونه‌های متحمل به شوری و پایش مستمر کیفیت خاک و آب، می‌تواند نقش قابل‌توجهی در کاهش فشار بر منابع آب شیرین داشته باشد. در مقابل، انتخاب نادرست گونه‌ها و مدیریت ناکارآمد منابع آب، منجر به کاهش کیفیت فضای سبز، افزایش هزینه‌های نگهداری و تضعیف خدمات زیست‌محیطی می‌شود. در جمع‌بندی، این مقاله تأکید می‌کند که توسعه فضای سبز شهری پایدار در اقلیم گرم و مرطوب جنوب ایران مستلزم رویکردی تلفیقی مبتنی بر انتخاب گونه‌های مقاوم، مدیریت هوشمند آب، استفاده کنترل‌شده از پساب و برنامه‌ریزی بلندمدت اکولوژیک است؛ رویکردی که می‌تواند ضمن حفظ کیفیت زندگی شهروندان، تاب‌آوری شهری را در برابر تغییرات اقلیمی افزایش دهد. توسعه و پایداری فضای سبز شهری در اقلیم گرم و مرطوب جنوب ایران با چالش‌های جدی ناشی از کمبود منابع آب شیرین، افزایش دما، تبخیر و تعرق بالا و تکرار دوره‌های تنش خشکی مواجه است. در چنین شرایطی، انتخاب و به‌کارگیری گونه‌های گیاهی مقاوم به تنش خشکی، یکی از مؤثرترین راهبردهای مدیریت پایدار فضای سبز شهری به شمار می‌رود. این مقاله مروری با هدف ارزیابی عملکرد گونه‌های گیاهی مقاوم به تنش خشکی و تبیین نقش آن‌ها در توسعه فضای سبز شهری پایدار در جنوب ایران تدوین شده است. روش مطالعه بر پایه مرور نظام‌مند پژوهش‌های داخلی مرتبط با پاسخ‌های مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاهان به تنش خشکی، مدیریت منابع آب، به‌ویژه استفاده از پساب تصفیه‌شده، و پیامدهای اکولوژیک و اجتماعی فضای سبز شهری استوار است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد گونه‌های مقاوم به خشکی با بهره‌گیری از مکانیسم‌هایی نظیر تنظیم اسمزی، افزایش تجمع اسمولیت‌ها، تقویت سیستم آنتی‌اکسیدانی، حفظ پتانسیل آبی برگ و پایداری دستگاه فتوسنتزی، قادر به حفظ رشد نسبی، پوشش سبز و کارکردهای اکوسیستمی خود در شرایط کم‌آبی هستند. همچنین استفاده هدفمند از پساب تصفیه‌شده در آبیاری، در صورت انتخاب مناسب گونه‌های متحمل به شوری و پایش مستمر کیفیت خاک و آب، می‌تواند نقش قابل‌توجهی در کاهش فشار بر منابع آب شیرین داشته باشد. در مقابل، انتخاب نادرست گونه‌ها و مدیریت ناکارآمد منابع آب، منجر به کاهش کیفیت فضای سبز، افزایش هزینه‌های نگهداری و تضعیف خدمات زیست‌محیطی می‌شود. در جمع‌بندی، این مقاله تأکید می‌کند که توسعه فضای سبز شهری پایدار در اقلیم گرم و مرطوب جنوب ایران مستلزم رویکردی تلفیقی مبتنی بر انتخاب گونه‌های مقاوم، مدیریت هوشمند آب، استفاده کنترل‌شده از پساب و برنامه‌ریزی بلندمدت اکولوژیک است؛ رویکردی که می‌تواند ضمن حفظ کیفیت زندگی شهروندان، تاب‌آوری شهری را در برابر تغییرات اقلیمی افزایش دهد. /downloadfilepdf/422745