همایش آروین البرز MANJR 2 1 2025 12 25 The Role of Integration of Urban Development Management and Civil Engineering in Improving the Productivity of Urban Projects نقش یکپارچگی مدیریت شهرسازی و مهندسی عمران در ارتقای بهره‌وری پروژه‌های شهری 14 30 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA نیما کارشناسی ارشد رشته عمران - سازه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر. (کارشناس شهرسازی) 2025 12 20 پروژه‌های شهری به عنوان یکی از پیچیده‌ترین انواع پروژه‌های عمرانی، در بستری چندبعدی شامل عوامل فنی، فضایی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی شکل می‌گیرند و میزان موفقیت آن‌ها به میزان هماهنگی میان تصمیمات شهرسازی و ملاحظات مهندسی عمران وابسته است. در ساختارهای سنتی مدیریت شهری، تفکیک نهادی و مدیریتی میان این دو حوزه، باعث بروز ناپیوستگی در فرآیندهای برنامه‌ریزی، طراحی و اجرا شده و پیامدهایی نظیر افزایش هزینه‌ها، تأخیرهای زمانی، کاهش کیفیت کالبدی و نارضایتی ذی‌نفعان را به همراه داشته است. از این‌رو، مسئله اصلی این پژوهش، تبیین نقش یکپارچگی مدیریت شهرسازی و مهندسی عمران در ارتقای بهره‌وری پروژه‌های شهری است. هدف مقاله حاضر، شناسایی ابعاد و سازوکارهای مؤثر این یکپارچگی و تحلیل تأثیر آن بر مؤلفه‌های بهره‌وری شامل زمان، هزینه، کیفیت، پایداری و پذیرش اجتماعی پروژه‌های شهری می‌باشد. روش تحقیق این پژوهش، مروری–تحلیلی است که با بهره‌گیری از مطالعات پیشین و منابع علمی معتبر داخلی مرتبط با مدیریت پروژه‌های شهری، مشارکت عمومی–خصوصی، مدیریت ریسک، تأمین مالی، پایداری و HSE انجام شده است. در این چارچوب، روابط متقابل میان شهرسازی و مهندسی عمران در ابعاد نهادی، فنی، مدیریتی و اجتماعی مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که یکپارچگی این دو حوزه، از طریق ایجاد ساختارهای مدیریتی مشترک، بهره‌گیری از ابزارهای نوین مانند BIM و GIS، هم‌راستایی شاخص‌های عملکرد، مدیریت یکپارچه ریسک و هزینه، و تقویت مدیریت مشارکتی، می‌تواند به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش شفافیت تصمیم‌گیری و بهینه‌سازی تخصیص منابع منجر شود. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که ارتقای بهره‌وری پروژه‌های شهری نیازمند گذار از مدیریت بخشی به حکمرانی یکپارچه شهری است که در آن شهرسازی و مهندسی عمران نه به‌عنوان حوزه‌های مستقل، بلکه به‌عنوان اجزای مکمل یک سیستم منسجم در خدمت توسعه پایدار شهری عمل ‌کنند. پروژه‌های شهری به عنوان یکی از پیچیده‌ترین انواع پروژه‌های عمرانی، در بستری چندبعدی شامل عوامل فنی، فضایی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی شکل می‌گیرند و میزان موفقیت آن‌ها به میزان هماهنگی میان تصمیمات شهرسازی و ملاحظات مهندسی عمران وابسته است. در ساختارهای سنتی مدیریت شهری، تفکیک نهادی و مدیریتی میان این دو حوزه، باعث بروز ناپیوستگی در فرآیندهای برنامه‌ریزی، طراحی و اجرا شده و پیامدهایی نظیر افزایش هزینه‌ها، تأخیرهای زمانی، کاهش کیفیت کالبدی و نارضایتی ذی‌نفعان را به همراه داشته است. از این‌رو، مسئله اصلی این پژوهش، تبیین نقش یکپارچگی مدیریت شهرسازی و مهندسی عمران در ارتقای بهره‌وری پروژه‌های شهری است. هدف مقاله حاضر، شناسایی ابعاد و سازوکارهای مؤثر این یکپارچگی و تحلیل تأثیر آن بر مؤلفه‌های بهره‌وری شامل زمان، هزینه، کیفیت، پایداری و پذیرش اجتماعی پروژه‌های شهری می‌باشد. روش تحقیق این پژوهش، مروری–تحلیلی است که با بهره‌گیری از مطالعات پیشین و منابع علمی معتبر داخلی مرتبط با مدیریت پروژه‌های شهری، مشارکت عمومی–خصوصی، مدیریت ریسک، تأمین مالی، پایداری و HSE انجام شده است. در این چارچوب، روابط متقابل میان شهرسازی و مهندسی عمران در ابعاد نهادی، فنی، مدیریتی و اجتماعی مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که یکپارچگی این دو حوزه، از طریق ایجاد ساختارهای مدیریتی مشترک، بهره‌گیری از ابزارهای نوین مانند BIM و GIS، هم‌راستایی شاخص‌های عملکرد، مدیریت یکپارچه ریسک و هزینه، و تقویت مدیریت مشارکتی، می‌تواند به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش شفافیت تصمیم‌گیری و بهینه‌سازی تخصیص منابع منجر شود. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که ارتقای بهره‌وری پروژه‌های شهری نیازمند گذار از مدیریت بخشی به حکمرانی یکپارچه شهری است که در آن شهرسازی و مهندسی عمران نه به‌عنوان حوزه‌های مستقل، بلکه به‌عنوان اجزای مکمل یک سیستم منسجم در خدمت توسعه پایدار شهری عمل ‌کنند. /downloadfilepdf/424737