همایش آروین البرز MANJR 2 1 2026 02 16 The Application of New Civil Engineering Technologies (BIM and GIS) in Municipal Construction Project Management کاربرد فناوری‌های نوین مهندسی عمران (BIM و GIS) در مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری 696 711 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سید مجدالدین کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری - آمایش شهری، دانشگاه پیام نور مرکز بوشهر. (کارشناس عمران شهرداری بندر بوشهر) محمود کارشناسی مهندسی عمران و ساختمان سازی، مرکز آموزش علمی و کاربردی سازمان همیاری شهرداری ها. (کارشناس عمران شهرداری بندر بوشهر) رضا کارشناسی مهندسی عمران، دانشگاه آزاد واحد بوشهر. (کارشناس عمران شهرداری بوشهر) 2026 02 13 رشد شتابان شهرنشینی، افزایش پیچیدگی زیرساخت‌های شهری و محدودیت منابع مالی و زیست‌محیطی، مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری‌ها را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. در این میان، روش‌های سنتی برنامه‌ریزی و مدیریت پروژه که عمدتاً متکی بر اسناد دوبعدی و داده‌های پراکنده هستند، توان پاسخگویی به نیازهای نوین مدیریت شهری را ندارند. فناوری‌های نوین مهندسی عمران، به‌ویژه مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، به عنوان ابزارهایی داده‌محور و هوشمند، ظرفیت ایجاد تحول بنیادین در فرآیندهای برنامه‌ریزی، اجرا، بهره‌برداری و نگهداری پروژه‌های عمرانی شهرداری را فراهم کرده‌اند. هدف اصلی این مقاله، بررسی و تبیین نقش BIM و GIS در بهبود مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری با تأکید بر افزایش کارایی، شفافیت، پایداری و تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری–تحلیلی و بر پایه تحلیل مفهومی مطالعات مرتبط در حوزه مدیریت پروژه، توسعه پایدار شهری، مدیریت ریسک و شهر هوشمند انجام شده و تلاش دارد کاربردهای مستقل و یکپارچه این دو فناوری را در چرخه عمر پروژه‌های عمرانی شهری مورد بررسی قرار دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که BIM با فراهم‌سازی مدل‌های سه‌بعدی پارامتریک، نقش مؤثری در بهبود دقت برنامه‌ریزی، کنترل زمان و هزینه، کاهش تداخلات اجرایی و افزایش کیفیت ساخت ایفا می‌کند، در حالی که GIS با قابلیت تحلیل مکانی، مکان‌یابی بهینه پروژه‌ها، مدیریت دارایی‌های شهری و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های کلان، مکملی اساسی برای مدیریت شهری محسوب می‌شود. ادغام BIM و GIS امکان ایجاد یک سیستم مدیریت یکپارچه و مبتنی بر داده را فراهم می‌سازد که منجر به ارتقای تاب‌آوری شهری، بهبود مدیریت بحران و افزایش بهره‌وری سرمایه‌گذاری‌های عمومی می‌گردد. در نتیجه، استفاده هدفمند و تدریجی از فناوری‌های BIM و GIS در شهرداری‌ها می‌تواند به عنوان یک راهبرد کلیدی، زمینه‌ساز گذار از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند پروژه‌های عمرانی و تحقق توسعه پایدار شهری باشد. رشد شتابان شهرنشینی، افزایش پیچیدگی زیرساخت‌های شهری و محدودیت منابع مالی و زیست‌محیطی، مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری‌ها را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. در این میان، روش‌های سنتی برنامه‌ریزی و مدیریت پروژه که عمدتاً متکی بر اسناد دوبعدی و داده‌های پراکنده هستند، توان پاسخگویی به نیازهای نوین مدیریت شهری را ندارند. فناوری‌های نوین مهندسی عمران، به‌ویژه مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، به عنوان ابزارهایی داده‌محور و هوشمند، ظرفیت ایجاد تحول بنیادین در فرآیندهای برنامه‌ریزی، اجرا، بهره‌برداری و نگهداری پروژه‌های عمرانی شهرداری را فراهم کرده‌اند. هدف اصلی این مقاله، بررسی و تبیین نقش BIM و GIS در بهبود مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری با تأکید بر افزایش کارایی، شفافیت، پایداری و تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری–تحلیلی و بر پایه تحلیل مفهومی مطالعات مرتبط در حوزه مدیریت پروژه، توسعه پایدار شهری، مدیریت ریسک و شهر هوشمند انجام شده و تلاش دارد کاربردهای مستقل و یکپارچه این دو فناوری را در چرخه عمر پروژه‌های عمرانی شهری مورد بررسی قرار دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که BIM با فراهم‌سازی مدل‌های سه‌بعدی پارامتریک، نقش مؤثری در بهبود دقت برنامه‌ریزی، کنترل زمان و هزینه، کاهش تداخلات اجرایی و افزایش کیفیت ساخت ایفا می‌کند، در حالی که GIS با قابلیت تحلیل مکانی، مکان‌یابی بهینه پروژه‌ها، مدیریت دارایی‌های شهری و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های کلان، مکملی اساسی برای مدیریت شهری محسوب می‌شود. ادغام BIM و GIS امکان ایجاد یک سیستم مدیریت یکپارچه و مبتنی بر داده را فراهم می‌سازد که منجر به ارتقای تاب‌آوری شهری، بهبود مدیریت بحران و افزایش بهره‌وری سرمایه‌گذاری‌های عمومی می‌گردد. در نتیجه، استفاده هدفمند و تدریجی از فناوری‌های BIM و GIS در شهرداری‌ها می‌تواند به عنوان یک راهبرد کلیدی، زمینه‌ساز گذار از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند پروژه‌های عمرانی و تحقق توسعه پایدار شهری باشد. /downloadfilepdf/425434