همایش آروین البرز MANJR 2 3 2026 07 01 Management of optimization of storage and warehousing processes in fruit and vegetable fields: A management framework for increasing product shelf life using plant health management knowledge مدیریت بهینه‌سازی فرایندهای نگهداری و انبارداری در میادین میوه و تره‌بار: چارچوبی مدیریتی برای افزایش ماندگاری محصول با بهره‌گیری از دانش مدیریت سلامت گیاهی 110 124 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA عبدالمجید مهندسی کشاورزی - گیاهپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران. 2026 06 14 میادین میوه و تره‌بار در نظام تأمین غذای شهری، یکی از حساس‌ترین و راهبردی‌ترین حلقه‌های زنجیره عرضه محصولات باغی و سبزی-صیفی به شمار می‌آیند؛ حلقه‌ای که در آن، کیفیت پس از برداشت، سلامت گیاهی، مدیریت دما و رطوبت، سازماندهی عملیات انبارداری، و هماهنگی لجستیکی به‌طور هم‌زمان بر ماندگاری و قابلیت عرضه محصول اثر می‌گذارند. از آنجا که بخش عمده‌ای از محصولات مبادله‌شده در این میادین فسادپذیر، تنش‌پذیر و مستعد افت کیفیت در زمان کوتاه هستند، هرگونه نارسایی در نگهداری و انبارداری می‌تواند به افزایش ضایعات، کاهش ایمنی غذایی، اختلال در جریان توزیع و تحمیل هزینه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی منجر شود. هدف این پژوهش مروری، تبیین یک چارچوب مدیریتی تلفیقی برای بهینه‌سازی فرایندهای نگهداری و انبارداری در میادین میوه و تره‌بار با اتکا بر دانش مدیریت سلامت گیاهی، اصول زنجیره سرد، مدیریت ریسک، و حکمرانی بازار شهری است. روش پژوهش مبتنی بر مرور تحلیلی-توصیفی ادبیات منتخب داخلی است که در آن، منابع مرتبط با زنجیره تأمین کشاورزی، مدل‌های توزیع شهری، مدیریت ریسک، بهداشت محصول، زیرساخت انبارداری، و سامانه‌های هوشمند به‌صورت تلفیقی تحلیل شده‌اند. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که ماندگاری محصول در میادین نه صرفاً تابع شرایط فیزیکی انبار، بلکه برآیند کنش متقابل عوامل پیش‌برداشت و پس‌برداشت، کیفیت بسته‌بندی، نظم چیدمان، مدیریت موجودی، پایش داده‌محور، و کنترل ریسک‌های محیطی و شهری است. همچنین، دانش مدیریت سلامت گیاهی می‌تواند از طریق پیشگیری از آلودگی‌های قارچی، باکتریایی، شیمیایی و مکانیکی، کاهش انتقال عوامل فسادزا، و بهبود تصمیم‌گیری در سطح عرضه، نقشی تعیین‌کننده در کاهش ضایعات و افزایش سلامت عمومی ایفا کند. در نتیجه، پژوهش حاضر نتیجه می‌گیرد که ارتقای عملکرد میادین میوه و تره‌بار مستلزم گذار از نگاه صرفاً عملیاتی به رویکردی سیستمی، بین‌رشته‌ای و پیش‌نگر است که در آن انبارداری، لجستیک، سلامت گیاهی و سیاست‌گذاری شهری در یک چارچوب یکپارچه مدیریت شوند. میادین میوه و تره‌بار در نظام تأمین غذای شهری، یکی از حساس‌ترین و راهبردی‌ترین حلقه‌های زنجیره عرضه محصولات باغی و سبزی-صیفی به شمار می‌آیند؛ حلقه‌ای که در آن، کیفیت پس از برداشت، سلامت گیاهی، مدیریت دما و رطوبت، سازماندهی عملیات انبارداری، و هماهنگی لجستیکی به‌طور هم‌زمان بر ماندگاری و قابلیت عرضه محصول اثر می‌گذارند. از آنجا که بخش عمده‌ای از محصولات مبادله‌شده در این میادین فسادپذیر، تنش‌پذیر و مستعد افت کیفیت در زمان کوتاه هستند، هرگونه نارسایی در نگهداری و انبارداری می‌تواند به افزایش ضایعات، کاهش ایمنی غذایی، اختلال در جریان توزیع و تحمیل هزینه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی منجر شود. هدف این پژوهش مروری، تبیین یک چارچوب مدیریتی تلفیقی برای بهینه‌سازی فرایندهای نگهداری و انبارداری در میادین میوه و تره‌بار با اتکا بر دانش مدیریت سلامت گیاهی، اصول زنجیره سرد، مدیریت ریسک، و حکمرانی بازار شهری است. روش پژوهش مبتنی بر مرور تحلیلی-توصیفی ادبیات منتخب داخلی است که در آن، منابع مرتبط با زنجیره تأمین کشاورزی، مدل‌های توزیع شهری، مدیریت ریسک، بهداشت محصول، زیرساخت انبارداری، و سامانه‌های هوشمند به‌صورت تلفیقی تحلیل شده‌اند. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که ماندگاری محصول در میادین نه صرفاً تابع شرایط فیزیکی انبار، بلکه برآیند کنش متقابل عوامل پیش‌برداشت و پس‌برداشت، کیفیت بسته‌بندی، نظم چیدمان، مدیریت موجودی، پایش داده‌محور، و کنترل ریسک‌های محیطی و شهری است. همچنین، دانش مدیریت سلامت گیاهی می‌تواند از طریق پیشگیری از آلودگی‌های قارچی، باکتریایی، شیمیایی و مکانیکی، کاهش انتقال عوامل فسادزا، و بهبود تصمیم‌گیری در سطح عرضه، نقشی تعیین‌کننده در کاهش ضایعات و افزایش سلامت عمومی ایفا کند. در نتیجه، پژوهش حاضر نتیجه می‌گیرد که ارتقای عملکرد میادین میوه و تره‌بار مستلزم گذار از نگاه صرفاً عملیاتی به رویکردی سیستمی، بین‌رشته‌ای و پیش‌نگر است که در آن انبارداری، لجستیک، سلامت گیاهی و سیاست‌گذاری شهری در یک چارچوب یکپارچه مدیریت شوند. /downloadfilepdf/428622