Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز MANJR فصلنامه پژوهش در مدیریت | MANJR 2 3 2026 09 13 Designing an Intersectoral Health Data Governance Model for Iran: A Qualitative Thematic Analysis of Expert Perspectives طراحی مدل حکمرانی داده های سلامت بین بخشی در ایران: مطالعه ای کیفی با تحلیل مضمون دیدگاه خبرگان 284 301 FA Mehdi Mahdavian Sadr Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran مهدی مهدویان صدر دانشآموخته دکتری مدیریت دولتی (مدیریت تطبیقی و توسعه)، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 2026 08 23 Introduction: Health data in Iran are generated by numerous agencies, each with its own information systems, definitions and institutional logic. This fragmentation hampers the use of data in policymaking, service delivery and population health monitoring. This study aimed to identify the dimensions of intersectoral health data governance and to design a model suited to Iran's institutional context. Methods: The study used a qualitative design and thematic analysis. Semi-structured interviews were conducted with 15 purposively selected experts in health policy and management, information technology, insurance and social security, and data governance. Theoretical saturation was reached at the thirteenth interview, and two additional interviews were conducted. Data were analyzed at three levels of basic, organizing and global themes using thematic networks; inter-coder agreement was 83%. Results: 139 basic themes were grouped into 21 organizing and five global themes: integration and flow of intersectoral health data; institutional governance and accountability for data; trust, security and protection of data; access, sharing and responsible use; and national data-driven infrastructure. Ambiguity over data ownership and custodianship, the absence of shared meaning across systems, and the dependence of data exchange on administrative correspondence and personal relationships were key bottlenecks in data flow between agencies. Conclusion: Iran's health data governance problem is more institutional than technical and stems from unclear rules on ownership, access, accountability and inter-agency trust. The proposed model can serve as a basis for designing a national health data governance mechanism and assessing agency readiness. مقدمه: داده های سلامت در ایران در دستگاه های متعددی تولید می شود که هر کدام سامانه، تعاریف و منطق نهادی خود را دارند. این پراکندگی، استفاده از داده در سیاست گذاری، ارائه خدمت و پایش سلامت جمعیت را دشوار کرده است. هدف این پژوهش، شناسایی ابعاد حکمرانی داده های سلامت بین بخشی و طراحی مدلی متناسب با بستر نهادی ایران بود. روش پژوهش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. با ۱۵ خبره حوزه های سیاست گذاری و مدیریت سلامت، فناوری اطلاعات، بیمه و تأمین اجتماعی و حکمرانی داده که به روش هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. اشباع نظری در مصاحبه سیزدهم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی نیز صورت گرفت. داده ها با رویکرد شبکه مضامین در سه سطح پایه، سازمان دهنده و فراگیر تحلیل شد و توافق دو کدگذار ۸۳ درصد بود. یافته ها: ۱۳۹ مضمون پایه در قالب ۲۱ مضمون سازمان دهنده و پنج مضمون فراگیر سامان یافت: یکپارچگی و جریان پذیری داده های سلامت بین بخشی؛ حکمرانی نهادی و مسئولیت پذیری داده؛ اعتماد، امنیت و صیانت از داده؛ دسترسی، اشتراک گذاری و استفاده مسئولانه؛ و زیرساخت ملی داده محور. ابهام در مالکیت و متولی داده، نبود معنای مشترک میان سامانه ها و وابستگی تبادل داده به مکاتبات اداری و روابط فردی، از گره های اصلی جریان داده میان دستگاه ها بود. نتیجه گیری: مشکل حکمرانی داده سلامت در ایران بیش از آنکه فنی باشد، نهادی است و به نبود قواعد روشن برای مالکیت، دسترسی، پاسخگویی و اعتماد میان دستگاه ها بازمی گردد. مدل پیشنهادی می تواند مبنای طراحی سازوکار ملی حکمرانی داده سلامت و ارزیابی آمادگی دستگاه ها قرار گیرد. https://manjr.ir/downloadfilepdf/605328