امروز : چهارشنبه، ۱۵ بهمن ۱۴۰۴
تحلیل الگوی شیوع آفات و بیماریهای فضای سبز شهری و ارائه راهبردهای مدیریت تلفیقی (IPM) در شرایط تنش کمآبی
دوره 2، شماره 1، 1404، صفحات 224 - 237
1- کارشناسی ارشد رشته کشاورزی باغبانی، گرایش فیزیولوژی واصلاح گیاهان زینتی، دانشگاه آزاد شیراز، شیراز، ایران.
2- کارشناسی رشته تولیدات گیاهی، گرایش باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
چکیده :
رشد شتابان شهرنشینی و تشدید تغییرات اقلیمی، فضاهای سبز شهری را با چالشهای اکولوژیکی متعددی مواجه ساخته است که در این میان، تنش کمآبی بهعنوان مهمترین عامل محدودکننده سلامت پوشش گیاهی شهری مطرح میباشد. کمبود آب، نهتنها رشد و پایداری گیاهان زینتی و درختان شهری را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه با تغییر پاسخهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه، الگوی شیوع آفات و بیماریهای گیاهی را نیز دگرگون میسازد. تضعیف مکانیسمهای دفاعی گیاه، کاهش کارایی دشمنان طبیعی و تشدید اثر تنشهای محیطی همزمان، موجب افزایش آسیبپذیری اکوسیستمهای فضای سبز شهری در برابر عوامل خسارتزا شده است. هدف از این مقاله، تحلیل جامع الگوهای بروز آفات و بیماریها در فضای سبز شهری تحت شرایط تنش کمآبی و ارائه راهبردهای مؤثر مدیریت تلفیقی آفات (IPM) با رویکردی پایدار و سازگار با محدودیت منابع آبی میباشد. روش تحقیق بهصورت یک مطالعه مروری تحلیلی انجام شده و با بررسی و تلفیق نتایج پژوهشهای مرتبط در حوزه تنشهای محیطی، فیزیولوژی گیاه، کیفیت آب آبیاری، شیوع آفات و بیماریها و اصول مدیریت تلفیقی آفات در فضاهای سبز شهری صورت گرفته است. یافتهها نشان داد که تنش کمآبی از طریق تغییر ترکیب شیره گیاهی، کاهش تولید متابولیتهای دفاعی، اختلال در تعادل عنصری گیاه و کاهش جمعیت دشمنان طبیعی، زمینهساز افزایش جمعیت آفات مکنده، کنهها و تشدید بیماریهای عروقی و خاکزاد میگردد. همچنین همزمانی کمآبی با تنشهایی نظیر شوری آب آبیاری، آلودگی هوا و دمای بالای محیط شهری، اثرات منفی را تشدید میکند. در نتیجهگیری میتوان بیان کرد که موفقیت مدیریت آفات و بیماریهای فضای سبز شهری در شرایط کمآبی، مستلزم ادغام مدیریت منابع آب با برنامههای IPM، انتخاب گونههای مقاوم، بهبود ساختار خاک و تقویت کنترل بیولوژیک است. چنین رویکردی، نقش مؤثری در افزایش تابآوری اکولوژیک و پایداری بلندمدت فضاهای سبز شهری خواهد داشت.