شتاب فزاینده شهرنشینی، تمرکز جمعیت و توسعه فشرده زیرساخت‌های شهری، شهرها را به نظام‌هایی پیچیده و در عین حال آسیب‌پذیر در برابر بلایای طبیعی تبدیل کرده است؛ به‌گونه‌ای که وقوع مخاطراتی همچون زلزله، سیل و طوفان می‌تواند عملکرد سازه‌ها و تأسیسات حیاتی شهری را به‌طور گسترده مختل کرده و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی بلندمدتی به همراه داشته باشد. در این میان، مفهوم تاب‌آوری شهری به‌عنوان رویکردی نوین، بر توانایی شهر در جذب شوک‌های ناگهانی، حفظ حداقل عملکرد، بازیابی سریع و سازگاری با شرایط جدید تأکید دارد و جایگزین نگاه صرفاً مقاوم‌سازی سازه‌ای شده است. هدف اصلی این مقاله، تبیین ابعاد تاب‌آوری سازه‌ها و تأسیسات شهری در برابر بلایای طبیعی با تأکید ویژه بر نقش و مسئولیت شهرداری‌ها به‌عنوان نهاد اجرایی و مدیریتی محلی است. روش تحقیق، مبتنی بر رویکرد مروری ـ تحلیلی و بررسی نظام‌مند ادبیات علمی و پژوهش‌های مرتبط در حوزه مهندسی عمران، برنامه‌ریزی شهری، مدیریت بحران و توسعه پایدار بوده و تلاش شده است با تلفیق دیدگاه‌های فنی و مدیریتی، چارچوبی جامع برای درک تاب‌آوری شهری ارائه شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تاب‌آوری صرفاً حاصل افزایش مقاومت سازه‌ها نیست، بلکه نیازمند یکپارچگی میان طراحی مهندسی، برنامه‌ریزی کاربری اراضی، مدیریت ریسک، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و حکمرانی شهری کارآمد است؛ در این میان، شهرداری‌ها نقشی کلیدی در هدایت سیاست‌ها، نظارت بر اجرای مقررات، مدیریت زیرساخت‌ها و هماهنگی میان بازیگران مختلف ایفا می‌کنند. در نهایت، نتایج مقاله تأکید می‌کند که سرمایه‌گذاری هدفمند در تاب‌آوری سازه‌ها و تأسیسات شهری، نه‌تنها موجب کاهش خسارات بلایای طبیعی می‌شود، بلکه به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از توسعه پایدار شهری، زمینه‌ساز ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و تضمین تداوم عملکرد شهر در بلندمدت خواهد بود.

تاب‌آوری شهری بلایای طبیعی سازه‌ها و تأسیسات شهری مدیریت بحران مسئولیت شهرداری‌ها