امروز : چهارشنبه، ۱۵ بهمن ۱۴۰۴
نمایه سازی در پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی

مدل‌سازی رابطه بین توسعه حمل‌ونقل هوشمند شهری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان: نقش فناوری‌های نوین در مدیریت ترافیک و کاهش آلاینده‌ها
دوره 1، شماره 4، 1404، صفحات 384 - 393
نویسندگان : حجت اله خرم دل* 1، محمد رضا حسین پور 2
1- کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، گرایش بازاریابی، موسسه آموزش عالی خرد بوشهر. (سرپرست مدیریت پیشگیری و رفع تخلفات شهری).
2- لیسانس مهندسی تولیدات گیاهی (زراعت) شهر کرد، (مدیر هماهنگی و نظارت بر امور خدمات شهری).
چکیده :
توسعه سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند شهری به‌عنوان یکی از پیشروترین رویکردهای مدیریت ترافیک در عصر تحولات دیجیتال، نقشی تعیین‌کننده در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می‌کند. افزایش تراکم ترافیک، آلودگی هوا، مصرف بالای سوخت و سطح نگران‌کننده حوادث رانندگی، شهرها را ناگزیر به بهره‌گیری از فناوری‌های نوین کرده است. هدف این پژوهش، تحلیل جامع سازوکارهای اثرگذاری فناوری‌های حمل‌ونقل هوشمند بر شاخص‌های کلیدی کیفیت زندگی و ارائه یک مدل مفهومی منسجم برای تبیین این رابطه است. روش مطالعه، مروری نظام‌مند بر یافته‌های نظری و تجربی پژوهش‌های بین‌المللی در حوزه ITS بوده و تلاش شده است اجزای کلیدی این سامانه‌ها در قالب سه محور اصلی مدیریت ترافیک پیشرفته، خودروهای متصل و خودران، و خدمات تحرک‌به‌عنوان‌خدمت (MaaS) تبیین شود. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که فناوری‌های ITS از طریق سه مسیر میانجی اصلی شامل افزایش کارایی ترافیک، ارتقای ایمنی و بهبود عملکرد زیست‌محیطی، اثرات قابل توجهی بر رفاه شهروندان دارند. این فناوری‌ها با کاهش زمان سفر، کاهش توقف‌های غیرضروری، بهینه‌سازی جریان حرکت، کاهش خطاهای انسانی و کاهش انتشار آلاینده‌ها، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم موجب ارتقای سلامت، رضایتمندی، امنیت و آرامش روانی شهروندان می‌شوند. با این حال، چالش‌هایی همچون هزینه‌های کلان زیرساختی، مخاطرات امنیت سایبری، نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی و خطر ایجاد شکاف دیجیتال، می‌توانند اثربخشی ITS را محدود کنند. نتیجه‌گیری نهایی پژوهش تأکید می‌کند که تحقق آثار مثبت حمل‌ونقل هوشمند مستلزم یک نگاه جامع، ترکیبی و شهرمحور است؛ نگاهی که فناوری را نه هدف نهایی، بلکه ابزاری برای افزایش عدالت فضایی، بهبود دسترسی‌پذیری، کاهش آلودگی و افزایش رفاه پایدار شهروندان در نظر می‌گیرد. در پایان، مدل پیشنهادی پژوهش مسیر علی اثرگذاری ITS بر ارتقای کیفیت زندگی را به‌صورت شفاف ترسیم کرده و می‌تواند مبنایی برای تحقیقات تجربی و سیاست‌گذاری‌های شهری آینده باشد.