توسعه شتابان شهرنشینی در دهه‌های اخیر و افزایش پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از الگوهای سنتی ساخت‌وساز، ضرورت بازنگری در انتخاب مصالح مورد استفاده در پروژه‌های عمران شهری را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، مصالح نوین و پایدار به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی توسعه شهری پایدار، نقش مهمی در کاهش مصرف منابع طبیعی، بهبود عملکرد سازه‌ای و ارتقای کیفیت محیط شهری ایفا می‌کنند. هدف این مقاله مروری، ارائه تحلیلی جامع از مزایا، چالش‌ها و راهکارهای اجرایی به‌کارگیری مصالح نوین و پایدار در پروژه‌های عمران شهری است. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام‌مند ادبیات علمی و فنی موجود، شامل مقالات پژوهشی، گزارش‌های تخصصی و اسناد راهبردی مرتبط با مصالح پایدار در حوزه عمران شهری می‌باشد. تمرکز اصلی مطالعه بر شناسایی انواع مصالح نوین، ارزیابی عملکرد آن‌ها از منظر زیست‌محیطی، فنی و اقتصادی و بررسی موانع اجرایی در مقیاس پروژه‌های شهری است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از مصالحی نظیر بتن‌های پیشرفته، مصالح بازیافتی، مواد خودترمیم‌شونده و فناوری‌های نوین ساختمانی، می‌تواند منجر به کاهش مصرف انرژی، افزایش دوام و طول عمر سازه‌ها، کاهش هزینه‌های نگهداری و بهبود مدیریت چرخه عمر پروژه‌ها شود. با این حال، چالش‌هایی همچون هزینه اولیه بالا، کمبود استانداردها و ضوابط اجرایی، محدودیت‌های زنجیره تأمین، عدم آشنایی نیروی انسانی و تردید نسبت به عملکرد بلندمدت این مصالح، مانع گسترش کاربرد آن‌ها در پروژه‌های عمران شهری شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که غلبه بر چالش‌های موجود مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه شامل اصلاح سیاست‌ها و مقررات، ارتقای آموزش‌های تخصصی، استفاده از فناوری‌های نوین مدیریتی و اجرای پروژه‌های پایلوت است. در نهایت، توسعه و به‌کارگیری هدفمند مصالح پایدار می‌تواند زمینه‌ساز تحقق شهرهایی تاب‌آور، کارآمد و سازگار با محیط زیست در آینده باشد.

مصالح نوین مصالح پایدار عمران شهری توسعه پایدار مدیریت چرخه عمر