گسترش شهرنشینی، افزایش تراکم جمعیت و پیچیده‌تر شدن فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی در شهرها، مدیریت فضاهای عمومی شهری را با چالش‌های متعددی مواجه کرده است. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، پدیده سد معبر است که به شکل‌های مختلفی مانند دست‌فروشی، اشغال پیاده‌روها توسط کسبه، پارک خودرو در فضاهای عمومی و فعالیت‌های اقتصادی غیررسمی در معابر شهری بروز می‌یابد. این پدیده با ایجاد اختلال در جریان طبیعی تردد، کاهش ایمنی عابران پیاده، تضعیف سیما و منظر شهری و ایجاد نارضایتی اجتماعی، به یکی از مسائل مهم مدیریت شهری در شهرهای ایران تبدیل شده است. در این میان، مدیریت خدمات شهری و شهرداری‌ها نقش اساسی در ساماندهی این پدیده و بازگرداندن نظم به فضاهای عمومی ایفا می‌کنند. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نقش مدیریت خدمات شهری در ساماندهی سد معبر و بررسی تأثیر آن بر بهبود نظم و کیفیت محیط شهری است. روش تحقیق در این مطالعه، مروری ـ تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق بررسی منابع علمی، مطالعات پیشین و پژوهش‌های مرتبط در حوزه مدیریت شهری، نظم فضایی و فعالیت‌های اقتصادی غیررسمی گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سد معبر پدیده‌ای چندبعدی است که ریشه در عوامل اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی و کالبدی دارد و مقابله با آن صرفاً از طریق اقدامات قهری و انضباطی امکان‌پذیر نیست. در این راستا، مدیریت خدمات شهری باید با اتخاذ رویکردی جامع، شامل برنامه‌ریزی فضایی مناسب، ایجاد بازارهای ساماندهی‌شده برای دست‌فروشان، بهبود زیرساخت‌های شهری، تقویت نظارت قانونی، و جلب مشارکت شهروندان و ذی‌نفعان، به کنترل و کاهش این پدیده بپردازد. همچنین، هماهنگی میان نهادهای مختلف شهری و توجه به ابعاد اجتماعی و اقتصادی فعالیت‌های غیررسمی می‌تواند نقش مهمی در افزایش اثربخشی سیاست‌های مدیریت شهری داشته باشد.

مدیریت خدمات شهری سد معبر نظم فضایی شهری کیفیت محیط شهری فعالیت‌های اقتصادی غیررسمی