داوری بین‌المللی به عنوان یکی از مهم‌ترین و کارآمدترین شیوه‌های حل و فصل اختلافات تجاری، نقشی اساسی در نظم حقوقی و اقتصادی روابط تجاری فرامرزی ایفا می‌کند. گسترش تجارت بین‌المللی، تنوع نظام‌های حقوقی و افزایش پیچیدگی قراردادهای تجاری موجب شده است که طرفین اختلاف، بیش از پیش به سازوکارهایی روی آورند که ضمن تضمین بی‌طرفی، سرعت، تخصص و قابلیت اجرای تصمیمات، از مداخلات گسترده نظام‌های قضایی ملی نیز مصون باشد. در این راستا، داوری بین‌المللی به عنوان نهادی منعطف و تخصص‌محور، توانسته است اعتماد فعالان اقتصادی را جلب کرده و جایگاه ویژه‌ای در حل و فصل اختلافات تجاری پیدا کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی جایگاه داوری بین‌المللی در حل و فصل اختلافات تجاری و تبیین کارکردها، مزایا و چالش‌های آن در نظام حقوق تجارت بین‌الملل است. روش پژوهش در این مقاله به صورت مروری ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد، قوانین، دکترین حقوقی و رویه‌های مرتبط با داوری تجاری بین‌المللی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که داوری بین‌المللی با برخورداری از اصولی چون استقلال اراده طرفین، محرمانگی، تخصص داوران و قابلیت اجرای گسترده آرای داوری، نسبت به شیوه‌های سنتی حل اختلاف از کارآمدی بالاتری برخوردار است. با این حال، چالش‌هایی همچون محدودیت‌های قانونی داخلی، مداخله دادگاه‌ها، نواقص ساختاری قوانین ملی و تحولات نوظهور مانند داوری الکترونیکی و هوش مصنوعی، ضرورت بازنگری و انطباق مستمر این نهاد را آشکار می‌سازد. در نتیجه‌گیری می‌توان گفت که تقویت چارچوب‌های حقوقی داوری بین‌المللی و هماهنگ‌سازی آن با تحولات اقتصادی و فناورانه، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای امنیت حقوقی و توسعه پایدار تجارت بین‌المللی خواهد داشت.

داوری بین‌المللی حل و فصل اختلافات تجارت بین‌الملل کنوانسیون نیویورک قراردادهای تجاری