پژوهش حاضر به بررسی عمیق و تحلیلی رابطه حیاتی میان پیاده‌سازی سیستم‌های نوین بودجه‌ریزی، به ویژه بودجه‌ریزی عملیاتی (عملکردی) و بودجه‌ریزی برنامه‌ای، با ارتقاء کارایی در اجرای پروژه‌های شهری و بهبود مکانیزم‌های کنترل انحرافات بودجه‌ای در شهرداری‌ها می‌پردازد. در شرایط کنونی که شهرداری‌ها با فشارهای مالی فزاینده و انتظارات بالای شهروندان برای ارائه خدمات با کیفیت مواجه هستند، اتکای صرف به روش‌های سنتی بودجه‌ریزی تخصیص منابع بر اساس ورودی‌ها، ناکارآمدی‌های ساختاری را نمایان می‌سازد. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل چگونگی تبدیل شدن بودجه‌ریزی به ابزاری استراتژیک برای هدایت منابع محدود به سوی اهداف عملکردی مشخص و سنجش‌پذیر در پروژه‌های زیربنایی و خدماتی شهری است. روش‌شناسی پژوهش بر پایه مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی ادبیات موجود در زمینه مدیریت مالی شهری، بودجه‌ریزی نوین و ارزیابی عملکرد استوار است. یافته‌های این مرور نشان می‌دهند که سیستم‌های مبتنی بر عملکرد، با ایجاد شفافیت در اهداف، معیارگذاری خروجی‌ها و ارتباط مستقیم هزینه‌ها با نتایج ملموس، به طور معناداری توانایی شهرداری‌ها در تخصیص بهینه منابع و کاهش شکاف میان بودجه مصوب و عملکرد واقعی را افزایش می‌دهند. علاوه بر این، بودجه‌ریزی برنامه‌ای به عنوان بستری برای همسویی فعالیت‌های جاری با استراتژی‌های بلندمدت توسعه شهری عمل کرده و نقش محوری در شناسایی و مدیریت ریسک‌های مالی مرتبط با پروژه‌ها ایفا می‌کند. نتیجه‌گیری این است که موفقیت در اجرای پروژه‌های شهری نیازمند گذار پارادایمی از بودجه‌ریزی صرفاً اداری به رویکردهای مدیریتی مبتنی بر ارزش و کارایی است، که این امر تنها با ادغام اثربخش عناصر برنامه‌ای و عملکردی در چرخه بودجه‌ریزی شهرداری‌ها محقق خواهد شد.

بودجه‌ریزی عملکردی کارایی پروژه‌های شهری کنترل انحرافات بودجه‌ریزی برنامه‌ای مدیریت مالی شهرداری