تغییرات اقلیمی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم، به‌طور فزاینده‌ای بر ساختار، عملکرد و پایداری شهرها اثر گذاشته و پروژه‌های عمران شهری را با ریسک‌ها و عدم‌قطعیت‌های جدیدی مواجه ساخته است. شهرها به دلیل تمرکز بالای جمعیت، زیرساخت‌ها و فعالیت‌های اقتصادی، بیش از سایر سکونتگاه‌ها در معرض پیامدهای افزایش دما، تشدید بارش‌های حدی، سیلاب‌های شهری، موج‌های گرمایی و در برخی مناطق، بالا آمدن سطح آب دریا قرار دارند. در چنین شرایطی، تداوم رویکردهای سنتی طراحی و اجرای پروژه‌های عمرانی که عمدتاً بر داده‌های تاریخی اقلیم متکی هستند، نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد و لزوم بازنگری اساسی در مبانی مهندسی و مدیریتی را آشکار می‌سازد. هدف این مقاله مروری، تحلیل جامع تأثیرات تغییرات اقلیمی بر طراحی و اجرای پروژه‌های عمران شهری و تبیین ضرورت حرکت به سوی رویکردهای سازگاری و تاب‌آوری در ابعاد فنی، مدیریتی و سیاست‌گذاری است. در این راستا، با بهره‌گیری از روش مطالعه مروری-تحلیلی، آثار و پیامدهای اقلیمی بر اجزای مختلف زیرساخت‌های شهری شامل شبکه‌های حمل‌ونقل، مدیریت آب‌های سطحی، مصالح و سازه‌ها، زیرساخت‌های انرژی و پروژه‌های ساحلی مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای نوین مهندسی و مدیریتی برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها تحلیل شده است. یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی نه‌تنها موجب افزایش نرخ خرابی و هزینه‌های نگهداری زیرساخت‌های شهری می‌شود، بلکه در صورت بی‌توجهی، می‌تواند تداوم خدمات شهری و ایمنی شهروندان را با مخاطره جدی مواجه سازد. در مقابل، به‌کارگیری رویکردهای تاب‌آور، استفاده از مصالح نوین، زیرساخت‌های سبز، فناوری‌های هوشمند و ادغام تحلیل ریسک اقلیمی در تصمیم‌گیری‌های عمرانی، نقش مؤثری در کاهش خسارات و افزایش پایداری پروژه‌ها دارد. در نهایت، نتیجه‌گیری مقاله بر این نکته تأکید دارد که تاب‌آوری اقلیمی باید به یک اصل بنیادین در برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای پروژه‌های عمران شهری تبدیل شود تا شهرها بتوانند در برابر چالش‌های اقلیمی آینده، عملکردی ایمن، پایدار و انعطاف‌پذیر داشته باشند.

تغییرات اقلیمی عمران شهری تاب‌آوری شهری طراحی سازگار با اقلیم زیرساخت‌های پایدار