امروز : دوشنبه، ۱ تیر ۱۴۰۵
آسیبشناسی آنومی سازمانی و پیامدهای آن بر حکمرانی خوب شهری (مطالعۀ موردی: شهرداری زاهدان)
دوره 2، شماره 2، 1405، صفحات 66 - 83
1- دانشجوی دکتری مدیریت دولتی گرایش رفتارسازمانی ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2- عضو هیات علمی گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
چکیده :
حکمرانی خوب شهری بر اصولی مانند شفافیت، پاسخگویی، مشارکت، قانونمداری، عدالت، کارایی و اثربخشی تأکید دارد؛ با این حال، تبیین ضعف این شاخصها صرفاً با تکیه بر عوامل ساختاری و حقوقی کافی نیست. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آنومی سازمانی بهعنوان مکانیزم رفتاری و سازمانیِ انتقالِ اثر محدودیتهای محیطی، سازمانی و گروهی بر افت حکمرانی خوب در شهرداری زاهدان انجام شده است. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از حیث رویکرد، آمیخته (کیفی و کمّی) است. در بخش کیفی، بهمنظور استخراج مؤلفههای وضعیت مطلوب حکمرانی خوب از فراترکیب ۵۹ مطالعه استفاده شد و سپس تحلیل محتوای ۱۹ مصاحبۀ نیمهساختاریافته با مدیران، کارشناسان ارشد و خبرگان برای آسیبشناسی آنومی انجام گرفت. در بخش کمّی، پیمایش کارکنان رسمی و قراردادی شهرداری زاهدان (۲۱۰ نفر) با استفاده از پرسشنامۀ محققساخته بر مبنای طیف لیکرت پنجدرجهای اجرا گردید. برای سنجش وضعیت موجود از آزمون تی (t) تکنمونهای و برای آزمون روابط علّی، از مدلسازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که میانگین مؤلفههای چهار سطح فردیرفتاری، گروهیساختاری، سازمانی و محیطیزمینهای و نیز تمامی شاخصهای حکمرانی خوب، بهطور معناداری پایینتر از سطح متوسط است. در مدل ساختاری، مشخص گردید که عوامل محیطیزمینهای، سازمانی و گروهیساختاری موجب افزایش آنومی فردیرفتاری شده و در مقابل، آنومی فردیرفتاری به کاهش حکمرانی خوب منجر میشود. نتایج بررسی نقش میانجیگری نیز نشان داد که اثر عوامل محیطی و گروهی بر حکمرانی خوب، عمدتاً از مسیر آنومی منتقل میشود و در مورد عوامل سازمانی، این میانجیگری بهصورت جزئی است. در نتیجهگیری میتوان گفت که افت حکمرانی خوب در محدودۀ مورد مطالعه، پدیدهای چندسطحی بوده و از برهمکنش محدودیتهای محیطی، سازمانی و گروهی و شکلگیری الگوهای رفتاری آنومیک ناشی میشود. مهمترین دلالت کاربردی این پژوهش، لزوم طراحی بستۀ اصلاحی چندسطحی با تمرکز بر کاهش آنومی رفتاری از مسیر تقویت شفافیت، ارزیابی عملکرد، سادهسازی فرایندها، تصمیمگیری مشارکتی و هماهنگی بینبخشی است.