پژوهش حاضر با هدف تبیین و مدل‌سازی عوامل ساختاری، مدیریتی و فناوری–فرهنگی مؤثر بر بهره‌وری خدمات درمانی در بیمارستان‌های دولتی شهر تهران انجام شد؛ ضرورتی که به‌واسطه فشارهای رو‌به‌افزایش هزینه‌ها، پیچیدگی فرایندهای درمانی و نیاز به ارتقای کیفیت خدمات در نظام سلامت کشور اهمیت بیشتری یافته است. در این راستا، هدف اصلی مطالعه، ارائه یک مدل جامع و تجربی بود که بتواند سهم نسبی هر یک از این سه دسته عوامل را در تبیین سطح بهره‌وری مشخص سازد و بدین ترتیب مبنایی معتبر برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و بهبود عملکرد بیمارستان‌های دولتی فراهم آورد. روش پژوهش توصیفی–پیمایشی و از نوع کاربردی بوده و داده‌های لازم از طریق توزیع ۴۲۰ پرسشنامه در میان کارکنان ۷ بیمارستان دولتی تهران گردآوری شد که سرانجام ۳۸۵ پرسشنامه معتبر تحلیل گردید. روایی و پایایی سازه‌ها با استفاده از AVE و آلفای کرونباخ تأیید شد و مدل مفهومی با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری و روش PLS-SEM مورد آزمون قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که عوامل مدیریتی با ضریب مسیر 0.42 قوی‌ترین اثر مستقیم را بر بهره‌وری خدمات درمانی دارند و پس از آن فناوری–فرهنگ سازمانی با ضریب 0.35 و عوامل ساختاری با ضریب 0.28 قرار می‌گیرند. مقدار R² برای متغیر وابسته 0.63 به‌دست آمد که نشان می‌دهد مدل توانسته است بخش قابل توجهی از تغییرات بهره‌وری را تبیین کند. علاوه بر این، شاخص Q² نیز 0.42 گزارش شد که نشان‌دهنده برازش پیش‌بینانه مطلوب مدل است. بر اساس این نتایج نتیجه‌گیری می‌شود که بهبود بهره‌وری در بیمارستان‌های دولتی بیش از هر چیز وابسته به توانمندسازی مدیران، اصلاح ساختارها، تقویت سیستم‌های فناوری اطلاعات و ایجاد فرهنگ سازمانی یادگیرنده است و تمرکز سیاست‌گذاران بر این سه حوزه می‌تواند زمینه ارتقای کیفیت، کارایی و اثربخشی خدمات درمانی را در سطح نظام سلامت کشور فراهم سازد.

بهره‌وری خدمات درمانی عوامل مدیریتی ساختار بیمارستانی فناوری اطلاعات سلامت بیمارستان‌های دولتی